Strony

Top Menu

SZTUKA

DESIGN

Kulturotwórcza rola dzika: dzik w literaturze


Jeden z pierwszych opisów dzika w dziejach ludzkości znajduje się w "Odysei" Homera z VIII wieku p.n.e.:

"Tam tedy, w onej gęstwinie, miał leżeć olbrzymi odyniec.
Ani się wicher wilgotny do tego gąszczu nie wdzierał,
Ani słońca jasnego nie docierały promienie,
Ani deszcz nie przenikał tych gąszczów, tak
były gęste Suty zaś pokład listowia wyścielał wewnątrz
to leże. Gdy więc do dzika zbliżała się napaść, on
kroków odgłosy
Łowców usłyszał i psów: tedy wypadł na-
przeciw nich z gąszczu,
Szczeć na grzbiecie najeżył, płomieniem bły-snął ze ślepiów,
Przed myśliwymi tak stojąc"


Także w rzymskiej kulturze znajdziemy opis dzika, ale jako potrawy na wieczerzy. Pisarz, poeta i filozof Gajusz Petroniusz (27–66) w utworze "Uczta Trymalchiona" opisał moment podania dzika na stół:

„Potem wniesiono tacę, na której leżał pierwszej wielkości dzik,
a z kłów jego zwisały dwa z palmowych gałązek splecione koszyki, jeden pełen suszonych,
a drugi świeżych daktyli.
Małe warchlaki z twardego ciasta, leżące wokoło, jak gdyby dobierały się
do wymion, wskazywały, że zwierzę przedstawia maciorę[...].
Krajczy, dobywszy myśliwskiego noża, przebił
potężnym ciosem bok dzika, z którego rany wyleciały
kwiczoły. W pogotowiu stali ptasznicy z prętami pomazanymi lepem 
i natychmiast pochwycili latające ptaki.
Tedy Trymalchion, rozkazawszy dać każdemu ptaka,
rzekł: patrzcie, co za wykwintne żołędzie jadł ten dziki
wieprz! Natychmiast niewolnicy przystą
pili do koszyków, które wisiały u kłów, i w równej liczbie rozdzielili
 świeże i suche daktyle między biesiadników”. 

Także w polskich przysłowiach postać dzika pojawia się często. Nawiązuje się w nich bezpośrednio do doświadczeń myśliwskich: „bronił się jak dzik”, „końmi sięc iskał jak odyniec ranny”, „samotny jak odyniec”, dzik na dzika fuka, jak go z nagła zobaczy” czy „Wybrał się na dzika, zastrzelił królika”.

Postać dzika wykorzystywano także do pokazania ludzkich przywar. Wiele do myślenia daje krótka fraszka Johanna Wolfganga von Goethego (1749–1832) w tłumaczeniu Stanisława Jerzego Leca:

„By kłaniali ci się nisko, szorstkim bądź jedynie
Sokół upoluje wszystko, lecz nie dziką świnię”. 



Maja Berezowska, ilustracja wiersza „Bajka o dziku” J. Sztaudyngera

W dwudziestoleciu międzywojennym Marian Hemar nazwał swój tomik poezji Dzik i Świnia (Lwów 1922). Jan Izydor Sztaudynger (1904–1970)  polski poeta i satyryk, napisał wiersz „Bajka o dziku", zilustrowany przez Maję Berezowską (1898–1978). A Jan Brzechwa napisał wiersz, który chyba zna każdy: „Dzik jest dziki”. Ten tekst został wykorzystany do stworzenia piosenki wykorzystanej w filmie „Akademia Pana Kleksa”. Została zaśpiewana przez Piotra Fronczewskiego:

„Dzik jest dziki, dzik jest zły,
Dzik ma bardzo ostre kły,
Kto spotyka w lesie dzika,
Ten na drzewo szybko zmyka”




Copyright © ACH TAK!. Designed by OddThemes & SEO Wordpress Themes 2018