Strony

Top Menu

SZTUKA

DESIGN

Fuś - przedwojenna muza artystów

Inspirowała Wyspiańskiego, poślubiła Boya-Żeleńskiego, a romansowała z Witkacym. Poznajcie średnią siostrę Pareńską - Zofię, nazywaną pieszczotliwie "Fusiem".

Stanisław Ignacy Witkiewicz "Portret P. Zofji Ż.", 1919

Zosia z "Wesela"
Urocze siostry Pareńskie, córki Stanisława Pareńskiego (lekarza, profesora Uniwersytetu Jagiellońskiego, mecenasa sztuki i społecznika) oraz Elizy Pareńskiej (bywalczyni krakowskiej cyganerii) są wielokrotnie portretowane przez artystów i pisarzy Młodej Polski. Ci ostatni, mają szansę zamienić z dziewczętami słowo podczas wizyt w salonie artystyczno-literackim Elizy na Wielopolu. Młodziutka Zosia zostaje uwieczniona przez Wyspiańskiego w "Weselu" jako literacka Zosia właśnie. Poecie nie umknął także fakt, że w młodej pannie Pareńskiej podkochuje się Rudolf Starzewski, redaktor naczelny "Czasu", który pojawia się w "Weselu" jako dziennikarz.


Stanisław Wyspiański "Zofia Pareńska-Żeleńska", 1904

Boyowa
W 1904 Zosia wychodzi za Tadeusza Żeleńskiego, wtedy jeszcze lekarza pediatrę. Dość szybko po ślubie Zosi daje się we znaki temperament męża - jest on raz "cholerykiem", kiedy indziej "anemikiem", który zaniedbuje swoje obowiązki, zostawiając Zosię na całe dnie samą z synem. Mimo tych trudności Zosia nadal nie przestaje inspirować - zostaje dwukrotnie uwieczniona przez Wyspiańskiego (który zawiaduje remontem w mieszkaniu młodych Żeleńskich). Portret na którym karmi syna Stasia, stał się szczególnie cenną pamiątką w domostwie Żeleńskich i niechętnie wypożyczano go na wystawy.

Co jednak z małżeństwem? Zofia początkowo przeżywa romanse męża, ale z czasem bierze z niego przykład i miłości szuka poza stadłem. Mimo to Żeleńscy do końca życia pozostaną w głębokiej przyjaźni, dzieląc dom i pracę twórczą.

Stanisław Wyspiański "Macierzyństwo (Żeleńska z dzieckiem)", 1905

Dama z koralami
Zofia romansuje między innymi z Witkacym, postacią cokolwiek kontrowersyjną, o której nawet Boy mówi:  - Trzeba go brać tak, jak jest, ze wszystkimi jego dzieciństwami i zboczeniami. Romans Żeleńskiej z Witkacym jest tajemnicą poliszynela - jej rosnącą fascynację artystą zauważa malarz Leon Wyczółkowski, pisząc że Boyowa zdjęła ze ścian Wyspiańskiego, a zawiesiła prace Witkiewicza. Związek Fusia z Witkacym trwał jedynie trzy lata - w tym czasie Witkacy zdążył sportretować wiele razy oboje małżonków Żeleńskich i zadedykować im swoje utwory literackie. Miłość zakończyły zaręczyny i szybki ślub Witkacego z Niną, które z pewnością sprawiły Zofii przykrość.

Po kilku latach stosunki towarzyskie pomiędzy Witkiewiczem a Żeleńskimi wracają do normy. Artysta często bywa w ich domu w Warszawie (na Smolnej, a później na Krakowskim Przedmieściu), Boyowie pożyczają mu pieniądze, a Witkacy nadal ich portretuje.

Wraz z wojną Zofia traci męża, dawnego kochanka i bliskiego przyjaciela, najbliższą rodzinę (z wyjątkiem syna Stanisława) oraz dobytek całego życia, w tym wiele bezcennych pamiątek. Po zakończeniu wojny Fuś poświęca się pracy nad spuścizną literacką Boya. Cieszą ją także odzyskane przez Stanisława Lorentza "witkace" z jej ogromnej kolekcji. Muza Młodej Polski zmarła w 1956 roku.


Stanisław Ignacy Witkiewicz "Dwie głowy", 1920

Zobacz także: Pauline Boty - jedyna kobieta malarka tworząca brytyjski pop-art
Copyright © ACH TAK!. Designed by OddThemes & SEO Wordpress Themes 2018