Strony

Top Menu

SZTUKA

DESIGN

Pierwsze zapisy rzeczywistości - bracia Lumière






Od najdawniejszych czasów człowiek miał potrzebę opisywania rzeczywistości znajdującej się wokół niego. Służył mu do tego jego własny aparat poznawczy (wszystkie zmysły), a także narzędzia, które wytwarzał, aby pomogły mu bliżej i wnikliwiej przyjrzeć się światu. Prawdziwość tego opisu zależeć miała od precyzyjności, właściwości użytego do opisu narzędzia i metody.


Narodziny kina

Wynalazienie kinematografu przez braci Lumiere, wynalazku polegającym na ożywieniu fotografii, to zarazem początek kina dokumentalnego. Pierwotna rejestracyjna funkcja kina, została pokazana przez braci Lumiere w dwóch krótkich filmach Wyjście robotników z fabryki (La sortie des usines Lumiere, 1895) i Wjazd pociągu na stacjLa Ciotat (L'arrivée d'un train à La Ciotat, 1896). Te dwa filmy należały do cyklu 10 filmików, które jako pierwsze w dziejach kinematografii zostały pokazane publicznie w Salonie Indyjskim Grande Cafe w Paryżu w dniu 28 grudnia 1895 roku. To ta data uznawana jest za narodziny kina. Co ciekawe, te filmy dość szybko można było zobaczyć w Polsce. Pierwszy pokaz wynalazku braci Lumière miał miejsce 14 listopada 1896 r. w Teatrze Miejskim w Krakowie. 



Fot. 1 Plakat Cinematografique Lumiere; 1895 

Bracia Lumière 

Bracia Lumière – August i Louis byli pionierami rozwoju kinematografii. Swoją karierę zaczęli w latach 80-tych XIX wieku. Początkowo zajmowali się fotografią (pracowali w zakładzie fotograficznym ojca), ale z czasem zaczęli interesować się ruchomymi obrazami. W 1894 roku zakupili kinetoskop Thomasa Edisona i zaczęli prace nad jego udoskonaleniem. W kolejnym roku nakręcili swoje pierwsze filmy, które stały się symbolem początku nowej ery – ery filmu. Bracia rozwijali swój wynalazek, ale z czasem zajęli sie innymi dziedzinami.

Zapis rzeczywistości

Początek kinematografii to zapis rzeczywistości. Kilkadziesiąt lat po pierwszym pokazie filmowym, dokładnie w 1948 roku w Pradze na Konferencji Związku Dokumentalistów została uchwalona definicja dokumentu "Przez film dokumentalny należy rozumieć wszelkie metody rejestrowania na taśmie filmowej rozmaitych aspektów rzeczywistości interpretowanych bądź jako faktycznie sfilmowane,bądź też jako jej wiarygodna i usprawiedliwiona rekonstrukcja".


Fot. 2 Kadr z filmu „Wyjście robotników z fabryki Lumière w Lyonie” ("La Sortie de l'usine Lumière à Lyon")

Wyjcie robotników z fabryki

Pierwszy film Wyjście robotników z fabryki ukazuje wyjście dziesiątek robotnic i robotników z pracy. Zmęczeni, przechodzą przez bramę główną i rozchodzą się na różne strony do swoich domów. Zierzaja w stronę widza po czym wychodzą z kadru. Fabryka z której wychodzą należała do rodziny Lumiere i mieściła się na przeciwko ich domu w Lyonie. Louis Loumiere świadomie wybrał właśnie tę scenę. To jedno ujęcie zostało zrealizowane pomimo wielu, z dzisiejszej perspektywy, ograniczeń technicznych. Kamera jest nieruchoma, statyczna. Nie miała wizjera, w związku z tym ujęcie to musiało być przemyślane i z góry zaplanowane. 35 mm taśma filmowa, której używał przy realizacji zdjęć miała zaledwie 17 metrów, dlatego zarówno Wyjcie robotników z fabryki i Wjazd pocigu na stacjLa Ciotat są bardzo krótkimi formami. Są jendoujęciowe, niemontowane, kręcone z jednego punktu widzenia kamery. Historycy odnaleźli 3 wersje filmu o robotnikach. Są one dowodem na to, że Louis Lumiere poszukiwał najlepszego sposobu na uchwycenie rzeczywistości, którą widział codziennie przez swoje okno. Obraz, który został pokazany publicznie został nakręcony latem, przy pomocy wyłącznie światła dziennego, około godziny 17. Ta wersja była nie tylko najlepsza technicznie, ale także najbliższa prawdzie i zawierająca w sobie element narracji. Lumiere w swoim filmowym przekazie chciał nie tylko po prostu „coś” pokazać, ale ważne było dla niego to w jaki sposób zostanie to zarejestrowane. 

Kamera [...] ustawiona w idealnym miejscu i uruchamiana w najlepszym momencie. Na początku filmu pociąg jest małym punktem w prawym górnym rogu kadru, a pod koniec - po pojawieniu się w wielkim planie, znika po lewej stronie kadru i zatrzymuje się. Jedni pasażerowie wsiadają, inni wysiadają, obserwujemy scenki na peronie. Mamy tu także wspaniałe wykorzystanie ruchu po przekątnej, który stanie się ulubionym rozwiązaniem plastycznym filmów Lumierowskich, a po drodze - cały zestaw planów, wyprzedzający podręczniki języka filmu.

Tematyka filmów braci Lumiere dotyczyła spraw zwyczajnych, codziennych: śniadanie dziecka, gra w karty, kąpiel w morzu, przechodnie na Place de Cor-deliers w Lyonie, barki wypływające z portu. Wielkim wydarzeniem w kinematografii był film „Przyjazd pociągu”, który pokazywał, jak na prowansalską stacyjkę La Ciociat wjeżdża pociąg osobowy.


Wjazd pocigu na stacjLa Ciotat 


Wjazd pocigu na stacjLa Ciotat powstał rok po zarejestrowaniu Wyjcia robotników z fabryki. Jest to jeden z najsławniejszych filmów braci, ale także najlepiej ustawiony technicznie, przemyślany, jednym słowem, wyreżyserowany. Louis Lumiere świadomie ustawił kadr, korzystając z doświadczeń zdobytych przy wcześniejszych eksperymentach i realizacjach. Wywołało to niezwykłe doznania wśród widzów. Legenda głosi, że widzowie uciekali z miejsca projekcji, przerażeni nadjeżdząjącą na nich lokomotywą.
 
Fot. 3 Kadr z filmu"Wjazd pociągu na stację w Ciotat"
("L'Arrivée d'un train en gare de La Ciotat" lub "L'Arrivée d'un train à La Ciotat")


Hołdowali dewizie „życia na gorąco” i w swych krótkich, niespełna minutowych filmikach, utrwalali fragmenty otaczającej ich rzeczywistości, tworząc prototypy kina dokumentalnego. Jednocześnie realizowali inscenizowane scenki komiczne będące zalążkami przyszłego filmu fabularnego. Lumière’owie traktowali swój wynalazek głównie jako osiągnięcie natury technicznej. Dopiero duże zainteresowanie publiczności kinematograficznymi seansami uświadomiło im skalę społecznej fascynacji, siłę oddziaływania nowego zjawiska. W konsekwencji Lumière’owie zatrudnili szereg operatorów, którzy pokazywali ich filmy i realizowali nowe w różnych miastach wielu krajów. W sumie w firmie Lumière’ów powstało około 1.200 filmów.

Filmy dokumentalne
 
Ciekawym dla mnie jest fakt, iż Luis Lumiere hołdował zasadzie sur le vif, czyli chwytania życia na gorąco, a gardził i żywił ogromną niechęć do kina komercyjnego. Może dlatego, że filmy dokumentalne w takiej postaci jaką prezentowali bracia Lumeire nie niosły za sobą dodatkowej narracji. Były wiarygodnym świadkiem obserwowanych przez oko kamery wydarzeń. Pokazywały proste sceny, niektóre zabawne, niektóre nie, ale prawdziwe. Obiektywne. Tego rodzaju filmy niosły za sobą rozmaite ważne funkcje m.in. stawały się źródłem poznawczym świata, informacji o świecie, niosły za sobą misyjność oraz rolę edukacyjną, a także zaspokajały ludzką ciekawość. Pełnią te funkcję do dzisiaj. 


źródła:

Magdalena Reuter, Problem opisu wiata realnego w filmach dokumentalnych Krzysztofa Kielowskiego, „Biuletyn Studentów Filozofii US” nr 4/2004 [on-line] [dostp 07.06.2011 r.]. Dostpny w Internecie: http://www.us.szc.pl/main.php/filozof_4/? xml=load_page&st=5609&ar=1&id=1941&gs=&pid=6785
http://www.smartage.pl/wyjscie-robotnikow-z-fabryki-lumiere/
http://portalwiedzy.onet.pl/91404,,,,dokumentalny_film,haslo.html 



T. Lubelski(2009) Lumiere i Melies: fotograf i iluzjinsta inicjujkinematograf, {w:] Kino nieme, (red.) T.Lubelski, I.Sowiska, R.Syska, Kraków
5 http://www.biografie.vxw.pl/bracia-lumiere.html 



http://akademiafilmowa.pl/dynamic/index.php?widok=film&semestr=1&wyklad=1


Copyright © ACH TAK!. Designed by OddThemes & SEO Wordpress Themes 2018