Strony

Top Menu

SZTUKA

DESIGN

Kazimierz Karabasz i jego najciekawsze filmy dokumentalne




Kazimierz Karabasz - reżyser filmów dokumentalnych i teoretyk tej dziedziny sztuki, współtwórca tzw. polskiej szkoły dokumentu. Stworzył także metodę realizowania filmów dokumentalnych, zapoczątkowana przez jego film Muzykanci - Szkołę Karabasza, która była szczególnie popularna w latach 60. XX wieku. Dokumentalista realizujący film nie powinien uciekać się do inscenizacji, lecz ograniczać się do wnikliwej obserwacji otaczającej go rzeczywistości. Bohaterami filmów ze szkoły Karabasza byli zazwyczaj zwykli ludzie.  Pierwsze dokumenty zaliczają się do tzw. czarnej serii. Autorzy, którzy tworzyli w ramach tego nurtu krytycznie, w przeciwieństwie do propagandowego optymizmu kina socrealistycznego, patrzyli na rzeczywistość. 

Dziś nie zdajemy sobie sprawy, jakim przełomem w polskim filmie dokumentalnym były filmy Kazimierza Karabasza zrealizowane na początku lat sześćdziesiątych ubiegłego wieku. Trzeba było przełamać nie tylko stereotypy tematyczne, ale też wprowadzić wiele innowacji technicznych, które pozwoliłyby pokazać człowieka z innej niż dotychczas perspektywy. Chodziło o inne oświetlenie, które umożliwiłoby pokazanie człowieka w otoczeniu, w jego miejscu pracy, w plenerze, co zostało zrealizowane przez wprowadzenie górnego światła. Chodziło o odsunięcie się z kamerą od bohatera, tak by poczuł się on swobodnie, co umożliwiły długie ogniskowe, a przede wszystkim o uchwycenie nie tylko obrazu, ale też dźwięku. "Początek lat 60. to była ciągle jeszcze na Chełmskiej era dokumentu 'niemego' " - wspominał reżyser. Rejestrowano niemy obraz, dodawano komentarz, muzykę, efekty dźwiękowe, bohaterowie jednak milczeli.
- portal culture.pl


Jak co dzień...
Krótki zapis dokumentalny opowiada o osobach z podwarszawskich miejscowości, którzy dojeżdząją do pracy w mieście. To pierwsza próba filmowa podjęta przez Kazimierza Karabasza, etiuda szkolna. Nie ma tu żadnych wypowiedzi, portretu ludzi czy społeczności. Ten zapis to subiektywna opowieść, którą przedstawia nam głos z off-u. Warto zobaczyć ze względu na to, że jest to początek rozwoju artystycznego tak ważnej postaci dla polskiego dokumentu.


Gdzie diabeł mówi dobranoc
Debiutancki dokument o nie dokończonej budowie Domu Kultury na warszawskim Targówku w latach 60-tych. Zastanawia mnie jeden moment, kiedy nagrywane są wypowiedzi osób, które komentują to wydarzenie. Mam takie poczucie, że to jest problem, który poruszył Marcel Łoziński w swoich Ćwiczeniach warsztatowych
Dokument Karabasza pokazuje ponury obraz życia mieszkańców jednej z dzielnic Warszawy. Mimo formy, której nie lubię w filmach dokumentalnych, czyli czytania z offu, obejrzałam go z zaciekawieniem.
Portrety poszczególnych dzielnic i najbardziej powszechnych problemów można znaleźć także w Ludziach z pustego obszaru (Praga), Z Powiśla... (Powiśle)



Muzykanci

Czarno-biały obraz Kazimierza Karabasza "Muzykanci" uważany jest za klasyczne dzieło polskiego dokumentu. Próba amatorskiej orkiestry dętej tramwajarzy pokazana mistrzowsko podbiła świat. Film zdobył wiele nagród międzynarodowych. Dzieło, które przez lata stanowiło wzór dla kolejnych pokoleń dokumentalistów w Polsce, inspirowało twórców w kraju i na świecie. Jednocześnie jest to najbardziej znany film Kazimierza Karabasza. Co ciekawe, film w całości złożony jest z zaobserwowanych podczas kręcenia - ujęć. Nie było to w tym czasie takie oczywiste jak teraz, ponieważ do tej pory film  dokumentalny składał się z inscenizacji. W historii filmu polskiego funkcjonuje termin Szkoła Karabasza, oznaczający metodę kręcenia dokumentów w oparciu o długotrwałą obserwację a nie inscenizację.

Filmografia (wybrane filmy)
  • Jak co dzień (1955)
  • Gdzie diabeł mówi dobranoc (1956)
  • Z Powiśla (1958)
  • Dzień bez słońca (1959)
  • Ludzie w drodze (1960)
  • Muzykanci (1960)
  • Pierwszy krok (1962)
  • Rok Franka W. (1967)
  • Sobota (1969)
  • Sierpień – zapis kronikalny (1971)
  • Krystyna M. (1973)
  • Pryzmat (1975)
  • We dwoje (1977)
  • Wędrujący cień (1979)
  • Próba materii (1981)
  • Cień już niedaleko (1984)
  • Widok z huty (1990)
  • Okruchy (1994)
  • Portret w kropli (1997)
  • O świcie i przed zmierzchem (1999)
  • Czas podwójny (2001)
  • Spotkania (2004)
  • Za rogiem, niedaleko... (2005)
  • Co w bagażu? (2008)



Copyright © ACH TAK!. Designed by OddThemes & SEO Wordpress Themes 2018